Wszczepienie kardiowertera-defibrylatora (ICD – implantable cardioverter-defibrillator)

Wskazania – kardiowerter-defibrylator jest znaczącym osiągnięciem współczesnej medycyny, ponieważ w bardzo skuteczny sposób zapobiega nagłemu zatrzymaniu krążenia (NZK) i jego konsekwencji, czyli nagłej śmierci sercowej (SCD – sudden cardiac death). Ponieważ w ok. 80% przyczyną NZK są tachyarytmie komorowe (częstoskurcz komorowy i migotanie komór) wszczepienie kardiowertera-defibrylatora, który rozpoznaje i przerywa te niebezpieczne zaburzenia rytmu, jest metodą ratującą życie. Pozostałe 20% przypadków NZK przebiega w mechanizmie asystolii, czyli zatrzymaniu czynności skurczowej serca. Każdy kardiowerter-defibrylator posiada również funkcję stymulacji, co w takiej sytuacji również może uratować choremu życie.

Wielu pacjentów kardiologicznych jest zagrożonych wystąpieniem złośliwych arytmii komorowych. Ich identyfikacja nie zawsze jest prosta i opiera się na wiedzy pochodzącej z wielu lat badań nad poszczególnymi jednostkami chorobowymi. Podstawą wskazania szczególnie zagrożonych chorych są również wykonywane badania, w tym przede wszystkim:

  • EKG (zapis spoczynkowy, badanie 24-godzinne metodą Holtera)
  • badanie echokardiograficzne
  • koronarografia
  • inwazyjne badanie elektrofizjologiczne (EPS)
  • wszczepialny rejestrator arytmii

patrz: Podstawowe metody badań stosowane w kardiologii.

Nie budzi żadnych wskazań konieczność wszczepienia automatycznego kardiowertera-defibrylatora wszystkim osobom, która przebyły epizod nagłego zatrzymania krążenia w mechanizmie migotania komór lub częstoskurczu komorowego i zostały skutecznie zreanimowane (tzw. profilaktyka wtórna NZK). W ich przypadku ryzyko powtórzenia takiego zdarzenia jest bardzo duże.

Znacznie trudniejsze jest wskazanie pacjentów, którzy są zagrożeni wystąpieniem tachyarytmii komorowej, zanim ta się pojawi (tzw. profilaktyka pierwotna NZK). Najczęściej do grup podwyższonego ryzyka zaliczamy chorych:

  • którzy mają niewydolność serca i krótkie, ustępujące samoistnie napady częstoskurczu komorowego
  • którzy mają bardzo dużą niewydolność serca, mimo braku zarejestrowanych napadów częstoskurczu komorowego
  • którzy tracą przytomność z niewyjaśnionych przyczyn, cierpią na niewydolność serca, a w badaniu (np. EPS) można wywołać częstoskurcz komorowy
  • u których skłonność do niebezpiecznych dla życia zaburzeń rytmu wynika z rodzinnie występującej choroby – np. kardiomiopatia przerostowa.

W miarę rozwoju badań naukowych oraz postępu techniki medycznej, wskazania do wszczepienia kardiowertera-defibrylatora (ICD) ulegają rozszerzeniu. Chorzy z ICD zyskują poczucie bezpieczeństwa dzięki temu, że niezależnie od miejsca pobytu, snu czy czuwania, rytm ich serca jest stale monitorowany i w razie potrzeby urządzenie interweniuje w celu przerwania zagrażającej życiu arytmii.